Zondag in Katwijk: de zin en onzin over koopzondagen

11755881_484911498338471_4129498737007350507_n

Wat een week was dit. Nadat afgelopen zondag de facebookpagina en maandag de website live zijn gegaan, is de discussie over de koopzondag (en dan voornamelijk de gewenste Katwijkse variant) in alle hevigheid losgebarsten. Na veel likes, comments, handtekeningen en ingezonden stukken van raadsleden nam de populariteit van dit burgerinitiatief pas echt een vogelvlucht toen het Leidsch Dagblad, het Reformatorisch Dagblad en zelfs de Telegraaf aandacht besteedden aan deze goede zaak. Ook de lokale media roerde zich: we verschenen onder andere in de Katwijksche Post en de Rijnsburger. RTV Katwijk heeft ook een artikel en een blog besteed aan deze zaak.

De gewenste 1.000 handtekeningen liggen na een week binnen handbereik; inmiddels beraden wij ons over een nieuw te stellen doel: in dit tempo moeten 2500 of 5000 handtekeningen de komende twee maanden haalbaar zijn. Wij zijn echter van mening dat we beter een megafoon kunnen gebruiken dan alleen onze eigen stem. Het is dus van belang dat ook jij als sympathisant meehelpt handtekeningen te verzamelen voor de deadline verstreken is. De handtekeningen worden aanstaande september door ons aan de gemeenteraad overhandigd.

‘Een onderzoek uit 2011 wijst uit dat ruim 44% van de Katwijkers gebruik maakt van de mogelijkheid om op zondag te winkelen’

Over koopzondagen wordt veel beweerd en bewezen. Allereerst wil ik jullie meenemen naar onze buren. Op de Noordwijkse Facebookgroep ‘Je bent Noordtukker als…’ is een soortgelijke maar minder emotionele discussie over de Katwijkse koopzondag gehouden. Kort samengevat wilde de schrijver van het bericht weten wat de ervaringen van de Noordwijkse bewoners, consumenten en inwoners waren met betrekking tot de koopzondag. Dat leverde zeker nuttige inzichten op, zo schrijft één van de leden dat “religieuze feestdagen noch ouder- of nieuwerwets zijn, maar simpelweg een onderdeel van de samenleving. Iedereen heeft de keuze om daar wel of niet aan mee te doen.” Een ander grapt: “In Katwijk is het op zondag zó stil dat je daar de kassa’s van Noordwijk kan horen rinkelen!” Veel Noordwijkers zijn óók tegen de Katwijkse koopzondag. Dat zou wat hypocriet klinken, totdat je de motivatie van dat standpunt begrijpt: “Als ze in Katwijk ook al op zondag opengaan, dan kunnen we het hier in Noordwijk helemaal schudden!” Een goed argument tegen zwartkijkers om hun nimmer versleten argument “In Katwijk hebben we alleen maar saaie winkels zoals opticiens en audiciens” te pareren. Bovendien is het zelfs de Noordwijker niet ontgaan dat vrijwel iedere zondag zowel de Albert Heijn als de rest van het winkelcentrum drukbezocht wordt door onze Katwijkse dorpsgenoten.

Onderzoeksbureau I&O heeft in 2011 een uitgebreid koopstromenonderzoek uitgevoerd. Hieruit blijkt dat in 2011 ruim 44% van de Katwijkers gebruik maakt van de mogelijkheid om op zondag te winkelen. Datzelfde onderzoek wordt as we speak weer gehouden (‘Koopstromenonderzoek 2015’). Onze verwachting is niet dat die 44% geslonken is. Ons wordt als initiatiefnemers vaak verweten dat wij geen gedegen onderzoek hebben verricht. Dat klopt gedeeltelijk ook, wij hebben niet de middelen om zelf uitgebreid onderzoeken te verrichten, we maken daarom gebruik van bestaande onderzoeken over dit onderwerp. Of zoals één van onze redacteuren ad rem reageerde op Facebook: “We hebben niet de tijd gehad om bij iedereen langs de deur te gaan.”

Ook de Katwijkse ondernemers zelf zijn niet onverdeeld, maar had ook maar íemand verwacht dat dit een kwestie zou zijn waar heel Katwijk unaniem uit zou komen? En, sinds wanneer is een volle 100% meerderheid nodig om iets daadwerkelijk uit te voeren? De initiatiefnemers hopen niet dat dit de nieuwe maatstaf wordt, want dan zal snel blijken dat onze gemeente onbestuurbaar wordt. Inmiddels hebben diverse ondernemers uit verschillende kernen van Katwijk ons initiatief ondertekend, toegejuicht en zelfs breder ondersteund.

Wordt de koopzondag de eerste missie van de gemeente in het kader van hun ‘rode loper-beleid’?

Wat dat betreft zijn er voldoende argumenten voor zowel voor- als tegenstanders te gebruiken. Helaas werkt dit tegenstrijdigheden in de hand. CDA-Fractievoorzitter Van der Spijk zegt in het Reformatorisch dagblad enerzijds dat de omzet zal spreiden over zeven dagen en dat de loonkosten zullen stijgen door langere openingstijden. In datzelfde artikel stelt hij dat Katwijkers voor funshoppen en “vergeten” boodschappen in Noordwijk en Leiden terecht kunnen. Laat dat nou net die omzet zijn die onze Katwijkse ondernemers zo goed kunnen gebruiken. Natuurlijk snijden de eerste argumenten van Van der Spijk hout en kan het zijn dat in sommige gevallen de omzet spreidt, of dat de loonkosten toenemen. Een (goede) ondernemer kan zijn markt echter feilloos aanvoelen en voor zichzelf de afweging maken of koopzondagen wel of geen toegevoegde waarde voor zijn of haar onderneming zijn. We kunnen ons niet voorstellen dat een raadslid zich druk hoeft te maken over de bedrijfsvoering van welke onderneming dan ook. Bovendien zien veel ondernemers hun omzet liever verspreid over een hele week dan verdwijnen naar een buurgemeente. Een euro kan men immers maar één keer uitgeven.

‘Een gemiddeld winkelpand in winkelhart Zeezijde huur je voor een schrikbarende €70.000,00 per jaar, terwijl de ondernemer niet de mogelijkheid heeft om deze huur ook op zondag terug te verdienen.’

Buiten dit ogenschijnlijk onschuldige probleem schuilt nog een veel dieper en niet te onderschatten gevaar: winkelleegstand. Het monster heeft diverse winkelcentra van verschillende omvang en populariteit compleet verwoest en lijkt Katwijk geen genade te gunnen. De trieste realiteit is dat nu al veel winkelpanden leegstaan. Wij erkennen dat de zondagopenstelling geen wondermiddel is om dit probleem tegen te gaan en dat de toename van webshops hier ook niet bij helpt (doemdenkers voorspellen dat winkelcentra over twintig jaar gehalveerd zullen zijn). Ook weten we dat na de economische crisis (voornamelijk) de detailhandel in zwaar weer blijft zitten. Het is een goede ontwikkeling dat de gemeente alles uit de kast wil halen om ons winkelcentrum een aantrekkelijk karakter te geven en daarmee funshoppers uit de wijde omgeving onze kant op te lokken. Een zondagsopenstelling betekent een ongekende aantrekkingskracht voor het Katwijkse centrum, een maatregel die de belastingbetaler bovendien helemaal niets kost! Een ding staat als een paal boven water: met schrikbarend hoge huren (een gemiddeld winkelpand in winkelhart Zeezijde huur je voor een slordige €70.000,00 per jaar) waarbij de ondernemer niet de mogelijkheid heeft om deze huur ook op zondag terug te verdienen, lok je niet de nodige publiekstrekkers naar Katwijk.

Het is ons, ondanks de steun van verschillende ondernemers uit dit gebied, uiteraard niet alleen om het winkelcentrum van Katwijk aan Zee te doen, sterker: de drang van ondernemers uit verschillende branches uit ‘t Heen en de Hoftuin in Rijnsburg om actief mee te doen aan dit initiatief bewijst eens te meer dat deze actie verre van zinloos is. In ‘t Heen gaat het ‘zondagsrust-argument’ helemaal in rook op: Wie zijn –al dan niet terecht verdiende- zondagsrust wil vieren heeft er niets te zoeken. We kunnen hier met recht spreken over ‘levensbeschouwelijke dominantie’.

‘De koopzondag is uit te voeren zonder afbreuk te doen aan de Katwijkse identiteit’

Werknemers hoeven allerminst te vrezen dat zij “zeven dagen per week moeten werken” of “zondag verplicht moeten werken”. De arbeidstijdenwet is hier duidelijk over en uitgebreid genoeg als het gaat om de rechten en plichten van werknemers. Veel winkels zijn inmiddels zes dagen open, toch zijn er geen of weinig werknemers die zes dagen per week werken. Ook kan een werkgever in beginsel niemand verplichten om op zondagen te werken. Veel werknemers vinden het bovendien wel lekker om op zondag, al dan niet tegen een extra vergoeding, te werken. Maak hier goede afspraken over met je werkgever.

Kortom de koopzondag is uit te voeren zonder afbreuk te doen aan de Katwijkse identiteit. Niemand pleit ervoor om Katwijk in een tweede Noordwijk of Scheveningen te veranderen. Als Katwijk een serieuze speler in de bollenstreek wil worden moet het wel met de tijd meegaan. De bollenstreek is met al haar inwoners en toeristen een belangrijke (zo niet belangrijkste) markt waar diverse Katwijkse ondernemers hun omzet vandaan halen.

Tegenstanders trekken werkelijk álles uit de kast om de initiatiefnemers, ondertekenaars en potentiële zondagopenstellers te bewegen om vooral tot de door hun bedachte bezinning te komen. Ook de veelgehoorde, maar nooit versleten ‘Als het je niet bevalt, dan verhuis je lekker naar Noordwijk of Leiden’ hebben we veelvuldig voorbij zien komen. Dat is nu juist het punt. Dat wíllen we niet. We vinden het fijn om te wonen, werken en consumeren in Katwijk. We wonen nu eenmaal in een toeristisch gebied, Katwijk is de enige badplaats in Nederland waar op zondag de winkels nog potdicht zitten. Ook in Burgh-Haamstede, een klein plaatsje in Zeeland met een demografie vergelijkbaar met Katwijk (relatief grote Protestantse gemeenschap) organiseert koopzondagen. Noem het boerenslimheid, denk aan een fragment uit het televisieprogramma ‘Man bijt Hond’, waar een protestants-christelijke ondernemer zei dat hij geen bezwaar had om op zondag te werken, want, zo beredeneerde hij: “anders hield hij ook niets over om te doneren in de collectezakken.” Een verfrissende kijk op dit ietwat omstreden standpunt dat bovendien onze voornaamste motivatie onderbouwt: op zondag willen werken en toch Christen zijn is prima mogelijk, het één sluit het ander niet uit.

Bovendien willen we de discussie over religie niet voeren. We respecteren ieders levensovertuiging. Zo probeerde iemand op Twitter onze discussie te kapen en ons te framen als ‘voorstanders van abortus’ (no kidding!) en werden we al snel gekroond tot discipelen van omstreden onderwerpen. Nogmaals, wij willen niet verstrikt raken in allerlei levensbeschouwelijke discussies, omstreden onderwerpen lanceren of een debatclubje oprichten, wij willen gewoon werken, ondernemen en lekker winkelen op zondag.

Katwijk bestaat uit 63.000 individuen die de zondag naar eigen believen wensen in te vullen

De ChristenUnie laat in een korte verklaring op Facebook weten dat ze “pertinent tegen de koopzondag zijn” omdat dat volgens hen ten koste gaat van het “gezamenlijke rustmoment”. Dat is nogal een uitspraak, wetende dat diezelfde ChristenUnie bij het presenteren van het coalitieakkoord nog vertelde dat het volledig Christelijke college iedere inwoner van de gemeente vertegenwoordigt. Katwijk bestaat uit 63.000 individuen die in al haar diversiteit zijn of haar zondag naar eigen believen wenst in te vullen, daar hebben ze geen overheid bij nodig. De SGP heeft tot nog toe niets over dit onderwerp vermeld. Toch kan men het standpunt van de derde coalitiepartij wel raden.

Laat je stem horen wanneer het referendum er komt!

Ons verzoek zoals in de petitie opgenomen om een referendum over deze kwestie uit te schrijven zou het college dat erom bekend staat burgerparticipatie hoog in het vaandel te hebben, niet moeten schuwen. De omvang van de drie partijen is groot, ze zouden wat vertrouwen in hun doorgaans loyale en trouwe achterban mogen hebben! Het CDA zinspeelt al wel op een referendum; fractievoorzitter Van der Spijk meldt in het Reformatorische Dagblad het volgende: “Een referendum zie ik vol vertrouwen tegemoet, maar dan respecteren we (in tegenstelling tot Ede, waar een kleine meerderheid ‘nee’ zei en de gemeenteraad vervolgens met een kleine meerderheid ‘ja’ stemde) wel de uitslag. Katwijk is er gewoon nog niet aan toe.” Het CDA weet de uitkomst van zo’n eventueel referendum dus al, of gaat ervan uit dat wij –de ondertekenaars van dit initiatief- toch niet komen stemmen. Het is dus noodzakelijk dat, mocht een referendum over dit onderwerp gehouden worden, we massaal op komen dagen en een massief JA laten horen. Overtuig dus ook je netwerk om te stemmen.

Eerst maar eens zorgen dat er überhaupt een referendum gehouden wordt. Zie het als een stresstest om te checken of de Katwijkse democratie naar behoren werkt, of een tussentijdse toets voor het zittende college. Pas als het referendum uitgeschreven is, kunnen we échte actie voeren. De strijd om JA!

TEKEN DE PETITIE

Reacties